Blijf op de hoogte

Schrijf je in voor de nieuwsbrief.

bezinningscentrum Emmaus buitenkant - Helvoirt
ons aanbod

"Jij bent geliefd"*

'You are the beloved' - 'Jij bent geliefd'

 

All I want to say to you is: 'You are the Beloved', and all I hope is that you can hear these words as spoken to you with all the tenderness and force that love can hold. My only desire is to make these words reverberate in every corner of your being - 'You are the Beloved'.

 

Bovenstaand citaat uit "Life of the Beloved" van priester-schrijver Henri Nouwen (1932 - 1996) staat op het bureau van mijn werkkamer. Dagelijks kijken deze woorden, mooi gedrukt op geschept papier mij aan. Alsof ze mij er steeds van willen vergewissen dat het waar is: ook ik ben geliefd.

 

Gewonde genezer

In juni 2013 kreeg ik de kaart van een medewerkster van het Henri Nouwen archief, dat in St. Michael's College in Toronto gevestigd is. De laatste tien jaar van zijn leven woonde Nouwen als pastor met gehandicapte kernleden samen in Dabreak, de nabijgelegen Ark gemeenschap. In het archief deed ik onderzoek naar het "wounden healer"- concept in Nouwens werk. Nouwen vereenzelfdigde zich met deze uit de griekse mythologie afkomstige, door psychoanalyticus Carl Jung overgenomen metafoor van de gewonde genezer.

 

In de ziel kijken

Nouwen leed onder verschillende kwalen: gevoelens van vervreemding, eenzaamheid en afwijzing, maar ook zijn nooit openbaar gemaakte homoseksuele geaardheid was een 'wond'. Over de meeste van zijn kwesturen was Nouwen heel open. Hij wond er in zijn boeken geen doekjes om dat het leven voor hem soms een worsteling was. Vooral door die kwetsbare houding is hij tot op de dag van vandaag naar mijn idee zo populair. Nouwen laat zich in de ziel kijken en in wat daar te zien is, herkennen mensen zich wat helend werkt.

 

Boek 'Parel in Gods ogen'

De woorden uit het citaat zijn in eerste instantie bedoeld voor Fred Bratman. In de inleiding van "een parel in Gods ogen", de vertaling van Life of the Beloved, vertelt Nouwen dat tijdens zijn jaren aan de Yale Divinity School - waar hij tussen 1971 en 1981 pastorale theologie en spiritualiteit doceerde - deze journalist hem voor een interview benaderde en zij vrienden werden. Fred staat sceptisch tegenover het christelijk geloof en Nouwen voelt zich geroepen om hem uit te leggen hoe spiritueel te leven in een seculiere wereld. Zoals altijd bij Nouwen is het boek schitterend gestructureerd. Het hoofdthema:'Je bent geliefd' wordt in hoofdstuk 1 uiteengezet. Hoofdstuk II gaat over 'de geliefde worden en behandelt vier subthema's: 1. Nemen, 2. Zegenen, 3. Breken, 4. geven. Hoofdstuk III maakt de vertaalslag naar de praktijk: 'Als geliefden leven'.

 

Voedsel voor de ander worden

Aandoenlijk vind ik hoe ijverig Nouwen aan Fred en zijn ongelovige vrienden duidelijk probeert te maken dat God ook van hen houdt, maar daar door zijn religieuze vocabulaire eigenlijk niet in slaagt. Als theoloog treft mij de manier waarop Nouwen het door God geliefd zijn gestalte krijgt in de vier bewegingen van de eucharistie: het nemen, zegenen, breken en geven van het brood. Voedsel voor de ander worden: daarin ligt volgens hem de hoogste bestemming van de mens.

 

Vragen beantwoorden

Dat die ultieme boodschap niet geheel bij Fred aankomt, geeft Nouwen in zijn epiloog ruiterlijk toe. Freds kritiek komt hard aan:"Als je mij wilt duidelijk maken hoe ik kan leven als een Geliefde van God, dan moet je me eerst antwoord geven op fundamentele vragen als: 'Wie is God? Wie ben ik? Waarom besta ik? Wat is de zin van het leven? Hoe kan ik geloven? Zolang je ons niet helot het antwoord op die vragen te vinden, blijven jouw prachtige bespiegelingen over de Geliefde een schone droom. Leuk voor jou, maar niet voor ons.

 

Aangesproken voelen

Kritische woorden waardoor ook ik mij aangesproken voel. Hoe in deze tijd mensen te bereiken die rondlopen met de zo essentiële vragen die Fred stelt? De sceptici, twijfelaars en zoeker, van wie wij ons door onze inwaartse gekeerde taal te ver verwijderd hebben om nog aansluiting te vinden?

 

Trouw blijft aan de waarheid

Wat ik waardeer aan Henri Nouwen, is dat hij ondanks zijn geconstateerde onvermogen trouw blijft aan de waarheid waarin hij gelooft: het evangelie van Jezus Christus, die God bij zijn doop in de Jordaan "zijn geliefde Zoon" noemt en in wie hij vreugde vindt (Mattheüs 3:17). Er wordt wel eens gezegd dat van grote denkers uiteindelijk maar één gedachte de geschiedenis in gaat. Bij Nouwen is dat de overtuiging dat wij allen Gods geliefde kinderen zijn en dat de bevoorrechte status onze diepste identiteit maakt. Als wij ons bestaan op die broze en betrekkelijke fundamenten baseren, zullen we al snel teleurgesteld of gefrustreerd raken. Voorbij dat alles, zegt Nouwen, is er de rotsvaste wetenschap dat God zich over ons verheugt en dat zijn liefde eeuwig is.

 

Blijde boodschap

Nouwen wil dat die blijde boodschap in alle hoeken van ons wezen weerklinkt. Dat wij de woorden die God aan zijn Zoon richt, "You are the Beloved', ook op onszelf betrekken en ze diep tot ons door laten dringen. Niet alleen in ons hoofd, maar ook in ons hart, onze buik, handen en voeten moeten ze resoneren.

 

Geloof zintuiglijker

Bij mijzelf merk ik dat mijn geloof steeds zintuiglijker wordt. Naar God kun je niet alleen luisteren tijdens een preek in de kerk, je kunt hem ook zien, proeven, ruiken en voelen. Hij is overal waar je voor Hem openstaat. Niet vast te pinnen op een moment in de week dat wij voor Hem gereserveerd hebben, niet op een plaats die wij daarvoor geschikt achten. God is ervaarbaar in de natuur, een onverwachte ontmoeting, een echt gesprek en ga zo maar door.

 

Ontvankelijkheid

Wat nodig is om Zijn signalen op te vangen, is ontvankelijkheid. En daarvoor is weer gebed nodig, onophoudelijk gebed. Nouwen heeft zijn leven gegeven om iets van de "tenderness" en "force" van Gods liefdevolle aanwezigheid in ons leven te laten oplichten. In combinatie met zijn eerlijkheid over de moeite die hem dat kostte, is hij daarom  voor mij een grote inspiratiebron.

 

* Zwaan, B.J. (2016) You are the beloved. In: Woord & Dienst. Opiniërend magazine voor protestants Nederland, 65 (8), 36-37

Blijf op de hoogte

Schrijf je in voor de nieuwsbrief