Blijf op de hoogte

Schrijf je in voor de nieuwsbrief.

Malta en de Orde van St. Jan

Europa kent een lange geschiedenis van ridders en hun idealen. De Orde van St. Jan is een uitvloeisel van die idealen, pelgrimage en Christelijke naastenliefde. Het verhaal begint niet met ridders, maar met een hospitaal in Jeruzalem, opgericht rond 1050 door Italiaanse kooplieden met uitstekende handelsrelaties met de toenmalige Islamitische overheersers. Jaarlijks kwamen toen al  vele Christelijke pelgrims naar Jeruzalem. Hoewel de bevolking hier vijandig tegenover stond, brachten ze geld in het laatje. Pelgrims betaalden traditioneel een goudstuk aan de poort van Jeruzalem, ook moesten ze eten en overnachten. Veel pelgrims overleefden de reis ternauwernood en werden opgevangen in het Italiaanse hospitaal.  De verzwakte pelgrim werd gevoed, verzorgd en gekleed. Verpleging was minimaal en er waren slechts enkele artsen op duizenden pelgrims.

 

Rond 1070 doet een zekere Gerard zijn intrede in het hospitaal, een man van wie wij weinig weten. Zijn vooruitziende blik maakt van het eenvoudige verzorgingshuis een internationaal pelgrimscentrum en de modernste medische kennis werd ingevoerd. Tevens werd een netwerk aan van kleine logementen langs de pelgrimsroute aangelegd. Veel rijkere pelgrims, verzorgd te  Jeruzalem, schonken geld en landerijen om dit mogelijk te maken.

 

Toen de Eerste Kruistocht Jeruzalem bereikte in 1099, had Gerard plotseling militairen beschikbaar die de pelgrimsroutes konden beveiligen. Kort daarna krijgt zijn organisatie Pauselijke bescherming en volgt erkenning van het ziekenhuis als onafhankelijk instituut. Het ziekenhuis van St Jan, nu uitgegroeid tot de Orde van St. Jan heeft alleen zijdelings met de kruistochten van doen. Samen met ordes de  Tempeliers en de Teutonen ontwikkelt het  zich tot permanent leger in het Heilige Land en beschermden Christenen tegen de alsmaar oprukkende Moslimlegers.

 

Rond 1300 wordt het Heilige Land definitief verloren en de Orde van St. Jan verhuist via Cyprus naar Rhodos. Daar verandert ze in een zeemacht en beschermt Christelijke zeelieden en bevrijdt slaven. De Ottomaanse scheepvaart is de natuurlijke vijand. Begin 16e eeuw verdrijven de Ottomanen de Orde van Rhodos . Na talrijke omzwervingen vestigen de ridders zich in 1530 op Malta, waar een geduchte maritieme macht ontstaat. De Ottomanen willen die stoppen en in 1565 volgt een belegering van Malta, die echter mislukt.

 

Voor Malta is de aanwezigheid van de Orde een zegen, beschermd tegen aanvallen van piraten, bloeien werkgelegenheid en gezondheidszorg. Fortificaties verrijzen en een ongeëvenaarde barokcultuur ontwikkelt zich.

 

In 1798 maakt Napoleon zonder slag of stoot een einde aan het tijdperk van de Maltezer ridders. De aanvankelijke zegeningen van de Franse revolutie sloegen snel om in ordinaire plunderingen. De bevolking haatte dit en vroeg Engelse hulp om de Fransen verdrijven. Engeland kreeg de macht en de Orde van St. Jan moest voortaan genoegen nemen met een ondergeschikte rol.

 

De Orde van St Jan, tegenwoordig The Sovereign Military Order of St. John, is het oudste charitatieve netwerk ter wereld. Het militaire element is verdwenen. De Orde besteedt wereldwijd  jaarlijks 200 miljoen Euro aan medische projecten en heeft de status van soevereine staat. Ze is zo beter in staat doelen te bereiken dan gewone organisaties. De Orde van St. Jan zetelt  in vele officiële instanties, zoals een permanente observatiestatus bij de VN. Het spirituele hoofdkwartier is in Lourdes, waar elk jaar een pelgrimage georganiseerd wordt voor duizenden patiënten. Malta zelf telt nog 100 ridders, totaal zijn er 13500.

 

Tekst: Dane Munro (1958, Melbourne) is ridder in de Orde van St. Jan, onafhankelijke onderzoeker, docent en gids voor reizen met inhoud op Malta. Religieus toerisme is ook onderdeel van zijn ruimere academische portfolio. Hij is bezig met een onderzoek naar pelgrimage en reizen naar Malta gebaseerd of een geloofsovertuiging of wereldbeschouwing (met inbegrip van historische en culturele beschouwing).

Blijf op de hoogte

Schrijf je in voor de nieuwsbrief